Ülkemizde fotoğraf sanatı üzerine yapılan tartışmalarda sıkça rastladığım, beni derinden düşündüren bir durum var: Aşırı kompozisyon takıntısı. Fotoğraf derneklerinden yarışmalara, sosyal medya gruplarından atölyelere kadar her yerde, fotoğrafın "matematiği" o kadar yüceltiliyor ki, fotoğrafın "ruhu" ne yazık ki gölgede kalıyor.
Elbette teknik bilgi, altın oran, 1/3 kuralı ya da leke dengesi önemlidir. Bunlar, görsel bir dil oluşturmamız için gereken alfabedir. Ancak alfabeyi bilmek, şiir yazabileceğiniz anlamına gelmez. Bizde ise durum sanki şöyle; harfleri ne kadar düzgün yan yana dizersek, şiirin o kadar güzel olacağına inanıyoruz.
"Kusursuz bir geometriye sahip ama hiçbir şey hissettirmeyen bir kare, benim gözümde sadece iyi bir grafik tasarımıdır, fotoğraf değil."
Sokak fotoğrafçılığında bile, "beklenen" kareleri çekme telaşı içindeyiz. Çöpçünün süpürgesi tam altın noktaya denk gelsin, gölge tam köşeden çıksın, arkadaki teyze tam çerçeveye girsin... Bu kurgusal mükemmeliyetçilik, hayatın o doğal, kusurlu ve akışkan yapısına aykırı değil mi? Hayat milimetrik hesaplarla akmaz; tökezler, şaşırır ve bazen bulanıktır.
Fotoğraf, steril bir laboratuvar ortamında üretilen bir formül değildir. Fotoğraf; bir bakışın hüznünü, bir elin titremesini, sokağın kaosunu olduğu gibi, tüm kusurlarıyla kucaklamaktır. Aşırı temizlenmiş, tüm "fazlalıkları" atılmış, cetvelle çizilmiş gibi duran fotoğraflar, teknik olarak kusursuz olabilir ama izleyiciye geçmesi gereken o insani dokunuşu kaybeder.
Belki de artık biraz "lekeleri" sevmeliyiz. Kadrajın kenarından giren o "istenmeyen" kolu, tam netlenmemiş o yüzü, kurala uymayan o ışığı... Çünkü gerçeklik oradadır. Ve fotoğrafın gücü, estetiğinde değil, gerçeğe tuttuğu aynanın samimiyetindedir.